Vrijwel iedere ondernemer wordt een keer gebeld of gemaild door een partij met onzuivere bedoelingen. Een van de veel voorkomende acquisitiepraktijken is bellen over een vermelding in een informatiegids, gemeentegids, stadsgids of andere soort gids. Ontdek hoe die praktijken werken en waarom je goed moet opletten wanneer ze jou bellen of mailen.
Zekerheid op juridisch gebied na factuur voor gemeentegids of andere informatiegids?
Voor je het hele verhaal leest: grote kans dat je hier bent omdat je op zoek bent naar informatie of advies omdat je een kennelijke overeenkomst hebt naar aanleiding van een telefoontje of mailtje over de vermelding in een gemeentegids of informatiegids.
Over deze werkwijze komen regelmatig reacties en meldingen binnen van ondernemers die zich misleid voelen. De informatie in dit artikel is niet bedoeld als juridisch advies. Wil je zeker weten hoe iets juridisch in elkaar steekt? Neem dan contact op met een jurist of advocaat.
Ben je gebeld en krijg je een factuur? Niet betalen
Hoewel dit geen sluitend juridisch advies is, is het verstandig om een betwiste factuur niet zomaar te betalen.
Er zijn meerdere gevallen bekend waarbij ondernemers niet betaalden en na een aantal herinneringen, inclusief waarschuwingen over het inschakelen van een incassobureau, uiteindelijk niets meer hoorden.
Zij hebben nog een keer of 7 een herinnering verstuurd en nadien is het stil gebleven. Niet betalen is dus in ons geval het slimste geweest, met dank aan de fraudehelpdesk voor de tip!
Ook de Fraudehelpdesk heeft in dergelijke situaties geadviseerd om niet te betalen. Verschillende ondernemers die dit advies opvolgden, meldden dat de kwestie uiteindelijk met een sisser afliep.
Het is daarnaast verstandig om de vermoedelijke misleiding te melden bij de Fraudehelpdesk.
Wat je het beste kan doen
Wat je het beste kan doen is een mail sturen waarin je aangeeft dat je je misleid voelt omdat je geenszins de intentie had om een overeenkomst aan te gaan.
Geef aan dat je dan ook geen akkoord hebt gegeven op een vermelding voor een bepaald bedrag, en dat je de volledige, onbewerkte opname van het telefoongesprek van ze wilt. Grote kans dat ze dan hun keutel intrekken.
Ook Rechtswinkel.nl adviseert om niet te betalen en de volledige opname op te vragen.
Overeenkomst (mogelijk) juridisch ongeldig
Er is gerede kans dat de overeenkomst juridisch gezien ongeldig is. De opname mocht namelijk al niet worden gemaakt zonder jou daarvan op de hoogte te stellen, zoals te lezen in de uitspraak van een rechter in 2007 (ECLI:NL:RBMAA:2007:BC6117)
1) Bij het begin van de opname dient er duidelijk om toestemming voor het maken daarvan te worden gevraagd. Het (positieve) antwoord daarop dient vervolgens afgewacht te worden.
Uiteraard dient in een geval als hier aan de orde is ook de in het gesprek overeengekomen contractsinhoud (te leveren prestatie, te betalen prijs) duidelijk te worden vastgelegd.
Kort gezegd: deze elementen dienen ondubbelzinnig en duidelijk hoorbaar uit de opname zelf te blijken.
2) Vervolgens dient degene die de overeenkomst heeft aangeboden de wederpartij onverwijld een schriftelijke opdrachtbevestiging toe te zenden waarin wordt verwezen naar de geluidsopname en de daarop vastgelegde wilsovereenstemming, in welk schrijven de contractsinhoud nogmaals duidelijk wordt genoemd.
https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RBMAA:2007:BC6117
Deze uitspraak biedt aanknopingspunten om je te verweren tegen misleidende acquisitiepraktijken. Bij telefoongesprekken over betaalde gidsvermeldingen is het daarom belangrijk om te controleren of de vermeende overeenkomst daadwerkelijk aan de toepasselijke juridische eisen voldoet.
Benny Breman van Breman.net schreef in 2022 een mail naar DMG Marketing, waarna ze de “overeenkomst” hebben geannuleerd.
BOOS over Callnet BV
Op 5 december 2024 dook ook het onderzoeksprogramma BOOS in de materie, en zocht in Groningen Callnet BV en het daaraan gelieerde Dichtbij Baantje (nu kennelijk Bel Snel) op. Eigenaar Mike Ufkes troffen ze er niet, zijn hond bleek er wel te zijn:
Verschillende (bedrijfs)namen met dezelfde werkwijzen
In 2017 was OiV Media & Communicatie de aanleiding voor dit artikel. Al snel bleek dat er allerlei bv’s en handelsnamen te koppelen zijn aan deze handelswijzen. Een aantal bekende namen, waarvan een aantal ook in de uitzending van BOOS voorbijkomt:
- Dichtbij Media/Uitgeverij Dichtbij
- Van Dik Hout Media
- DMG Marketing
- StePro Media
Daarbij gaat het om een aantal (soorten) domeinnamen/websites, waaronder:
- informatiegids-nederland.nl
- stadsgids.nl
- bedrijfsinformatiegids-nl.nl
- bedrijvenpagina-online.nl
- bedrijvengidsen-nederland.nl
- informatiegidsen-nederland.nl
Die domeinnamen zijn dan weer geregistreerd op naam van onder andere Callnet B.V. en NetProfs B.V.
Diverse telefoonnummers en diverse bewoordingen
En dan zijn er diverse telefoonnummers in gebruik en er worden twee termen gebruikt. In beide gevallen gaat het om exact hetzelfde, namelijk de vermelding van jouw bedrijf op een online “informatiegids”, waar vrijwel niemand jouw vermelding zal zien. De verkopers die bellen, hebben het over een “informatiegids voor gemeente X” of een vermelding in een “gemeentegids” voor jouw gemeente.
Telefoonnummers die daarbij gebruikt worden (of werden) zijn onder andere:
- 085-1651100
- 085-9022127
- 085-9022913
- 010-3025096
- 010-3047622
- 010-3047625
- 0596-445001
Deze nummers zijn eerder in verband gebracht met dergelijke telefoongesprekken. Mogelijk zijn ook de nummers 010-3047623 en 010-3047624 gebruikt, al is dat niet bevestigd.
Belscript met vaste elementen
Als je gebeld wordt, krijg je altijd vrijwel hetzelfde belscript te horen. Er komt in ieder geval een aantal vaste elementen in voor, waar ongetwijfeld goed over nagedacht is:
- Ik ben op zoek naar degene die gaat over de marketing en communicatie;
- Ik bel even kort inzake de naamsvermelding van [bedrijfsnaam] op de bedrijvengids/gemeentegids/informatiegids;
- … geen deelname aan het uitgebreide advertentiegebeuren, mede vanwege het kostenplaatje;
- De (basis)vermelding van eenmalig € 195,- voor het gehele jaar is dan ook ruimschoots voldoende;
- De vraag is dan ook of uw standpunt nog ongewijzigd is.
Soms wordt er ook nog subtiel “kleinigheidje” gebruikt in de tekst, om net als “ik bel even kort” het idee te geven dat het weinig om het lijf heeft. Ze wekken altijd de illusie dat je al een vermelding zou hebben, een manier om je erin te luizen. Hoewel er genoeg ondernemers scherp zullen zijn en weten dat ze geen vermelding hebben op betreffende gids, zijn er genoeg die deze misleiding in alle gauwigheid niet doorhebben.
Die eerste zin is trouwens essentieel om vast te stellen of iemand beslissingsbevoegd zou zijn en een eventuele overeenkomst rechtsgeldig is. Dat nog wel los van het feit dat dit juridisch waarschijnlijk niet houdbaar is, zoals hierboven al uitgelegd op basis van jurisprudentie.
Ondernemers al jaren dupe van misleidende praktijken
Dat dit soort misleidende praktijken al vele jaren wordt gebezigd, blijkt uit onderstaande reportage van RTV Noord over “Bedrijvengids online”:
Groninger weblog Sikkom is ook in de materie gedoken en heeft een uitgebreid artikel geschreven over deze werkwijze en de persoon achter veel van deze bedrijven: Mike Ufkes.
Aanbiedingen per mail
In maart 2020 is er naast telefonische acquisitie voor de online gidsen ook de aanbieding per mail bij gekomen. Ene Matthijs de Jong of Steven de Groot stuurt deze mail namens gemeentegids.org:
Vooral de eerste zin kan misleidend overkomen, omdat daarmee wordt gesuggereerd dat je al een advertentie hebt op ‘de Gemeentegids’.
Opvallend is dat deze e-mails geen persoonlijke aanhef bevatten, terwijl de bedrijfsgegevens wel bekend lijken te zijn.
Daarnaast zijn er meldingen binnengekomen van e-mails afkomstig van rogier@gemeentegids.org.
Klik niet op links in een mail
Een andere tactiek is het versturen van een bevestigingsmail waarin je wordt uitgenodigd om een voorstel te bekijken. Alleen, wanneer je op de link of button in de mail klikt, kom je op een pagina waarmee je de opdracht (mogelijk) bevestigt.
Onderstaande e-mail met een zogenaamd voorstel werd verstuurd terwijl de ondernemer en de beller nog met elkaar in gesprek waren. De ondernemer werd verzocht direct op de groene knop te drukken. Grote kans dat hiermee niet het voorstel werd geopend, maar de ondernemer direct akkoord zou hebben gegeven op de vermelding.
Klik dus niet zomaar op links of buttons in dit soort mails, check goed waar die link naartoe leidt. Dit kan je meestal doen door die link in de broncode van de mail op te zoeken.
Online-bedrijvengids.nl: zelfde werkwijze
In september 2021 werd een vergelijkbare acquisitiemethode gemeld waarbij een verkoper vanaf een afgeschermd telefoonnummer belde namens ‘de online bedrijvengids’.
De verkoper stelde dat een uitgebreide vermelding ‘mede vanwege het kostenplaatje’ niet nodig was en dat een ‘vermelding voor het gehele jaar voor 195 euro ruimschoots voldoende’ zou zijn.
Vervolgens werd gevraagd of het eerdere standpunt hierover gewijzigd was.
Bij navraag bleek het om online-bedrijvengids.nl te gaan, een website waarop ook gratis vermeldingen geplaatst konden worden.
Het is verstandig om voorzichtig te zijn met het aanmelden van je bedrijf op dergelijke platforms. Een gratis vermelding kan mogelijk aanleiding zijn voor telefonische acquisitie waarbij alsnog een betaalde vermelding wordt aangeboden.
Onduidelijk wie er achter zit
Via zowel SIDN als de Kamer van Koophandel bleek destijds niet duidelijk te achterhalen wie er achter online-bedrijvengids.nl zat.
Mogelijk ging het om een buitenlandse partij.
Tijdens een van de telefoongesprekken kon de verkoper bovendien niet duidelijk aangeven voor welk bedrijf hij werkte. Volgens zijn eigen verklaring was hij pas twee weken werkzaam voor de organisatie.
Dat roept vragen op. Ook wanneer een verkoper als freelancer op commissiebasis werkt, mag worden verwacht dat duidelijk is namens welke organisatie hij contact opneemt.
Wanneer niet eenvoudig te achterhalen is wie er achter een website of commercieel aanbod zit, is extra voorzichtigheid verstandig.
Interessante transcriptie van zo’n telefoongesprek
Op het blog van Frits Mostert staat een transcriptie van een vergelijkbaar telefoongesprek.
Hierin is te zien hoe een dergelijke acquisitiemethode in de praktijk kan verlopen.
Kort samengevat:
- Snel en onduidelijk melden van bedrijf of organisatie namens wie deze persoon belt;
- Met wat wollige woorden de illusie wekken dat er al een basisvermelding loopt;
- Duurdere plaatsing willen verkopen en daarmee bij een ‘nee’ toch die (betaalde!) basisvermelding sneaky aansmeren;
- Bij vragen over bedrijfsnaam/organisatienaam is het antwoord weinig concreet;
- Een website zullen ze je waarschijnlijk niet opgeven, omdat je dan ontdekt dat je er nog niet op staat, zoals ze beweren dat het geval is.
Frits geeft onderaan zijn blog heel duidelijke punten waarmee je zo’n gesprek in jouw voordeel kunt laten verlopen. Vooral het advies om te vragen naar de persoon waarmee eerder contact is geweest over deze vermelding gaat echt helpen, want die zullen ze niet kunnen noemen 😉.
Officiële gemeentegids of niet?
Tijdens dergelijke telefoongesprekken wordt regelmatig verwezen naar een gemeentegids.
Hoewel niet letterlijk wordt gezegd dat het om een officiële gemeentegids gaat, kan die indruk wel ontstaan. Uit verschillende online verslagen blijkt dat OiV Media & Communicatie een online gemeentegids uitgaf die geen officiële relatie had met de gemeente als overheidsorganisatie.
Door het woordgebruik denken ondernemers mogelijk aan een papieren gemeentegids die namens de gemeente huis-aan-huis wordt verspreid. In werkelijkheid kan het gaan om een commercieel online platform met een aanzienlijk beperkter bereik.
Mag je het woord ‘gemeentegids’ gebruiken?
Mag iemand het woord ‘gemeentegids’ gebruiken als het niet om een officiële uiting van een gemeente gaat? Ja, dat mag. Er zit geen beperking op het gebruik van zo’n algemeen woord. Als ze ‘een gemeentegids’ uitbrengen, op wat voor wijze dan ook, kunnen ze dat zo communiceren. Dus dat is juridisch gezien toegestaan, dat neemt niet weg dat de communicatie misleidend kan overkomen wanneer sterk de indruk wordt gewekt dat het om een officiële gemeentelijke uitgave gaat.
Gemeentes moesten rectificeren
Diverse gemeentes hebben al moeten rectificeren, omdat ze kennelijk te uitgesproken hadden gecommuniceerd over OiV Media & Communicatie (vanaf nu ‘OiV Media’). De gemeentes kozen daarbij woorden die niet onderbouwd konden worden. Dat je de werkwijze van OiV Media in twijfel trekt, betekent niet dat je -zoals sommige gemeentes kennelijk deden- mag adviseren om niet in zee te gaan met een bedrijf of ze als oplichters of fraudeurs weg te zetten.
Ook de VGS (Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs) lijkt met een dergelijk verzoek te zijn geconfronteerd. Een artikel uit januari 2021 is inmiddels offline gehaald.
Via de Wayback Machine is het artikel nog terug te lezen:
De inhoud van dergelijke artikelen laat zien hoe belangrijk het is om ondernemers zorgvuldig en feitelijk te informeren over mogelijke misleiding.
Wie ziet jouw vermelding?
Als je met dit aanbod instemt, betaal je dus enkele honderden euro’s voor een vermelding die niet -zoals je wellicht zou verwachten- bij de inwoners op de deurmat valt. Het gaat om een online gids, waarvan je je sterk kunt afvragen wie jouw vermelding überhaupt zal zien. Want:
- Wie ziet jouw pagina op die gemeentegids of informatiegids?
- Wie gaat er nog door verschillende bedrijven bladeren op zo’n website?
Zoals in de reportage van BOOS al te horen is, komen er relatief weinig bezoekers op de specifieke pagina’s op deze platformen. In deze grafiek voor informatiegids-nederland.nl zie je dat 59,8% van de pagina’s geen verkeer uit zoekmachines krijgt, 40,1% van de pagina’s 1 tot 1000 bezoekers, en de overige 0,1% dus meer dan 1000 bezoekers krijgt.
De meeste vermeldingen op deze websites wordt dus niet of nauwelijks vertoond aan bezoekers vanuit de zoekmachines. En de kans is nogal klein dat mensen spontaan dergelijke websites bezoeken om op zoek te gaan naar een bedrijf.
Als je denkt of weet dat het je (genoeg) klanten oplevert, prima. De keuze voor een betaalde vermelding is aan jou.
Heb je “ja” gezegd?
Ben jij gebeld over een gemeentegids of een andere vermelding waarvoor je moet betalen en heb je daar “uiteindelijk “ja” op gezegd? Dan is er dus een kans dat dit niet rechtsgeldig is. Zo is er in 2008 een rechtszaak geweest over een uiterst vergelijkbare werkwijze, waarbij Digicom Media als uitbater van een “gemeentelijke bedrijvengids” het onderspit delfde (ECLI:NL:RBSGR:2008:BF8834). Interessant om zowel het verweer van de gedupeerde als van Digicom Media te lezen, zeker in het licht van de werkwijze die we kennen van genoemde partijen.
Zo kan een overeenkomst rechtsgeldig ongeacht wie er akkoord heeft gegeven. Daarbij is het wel belangrijk om te weten dat bij telefonische acquisitie die kans kleiner is, omdat er dan moet worden geverifieerd of degene aan de lijn wel beslissingsbevoegd is. Je zult merken dat dat dan ook een van de eerste dingen is die ze vragen als je de telefoon hebt opgenomen.
Lees vooral ook dit (korte) blog van Charlotte’s Law over telefonische acquisitie.
Oplichterij, fraude of niet?
Is er bij deze werkwijze sprake van oplichterij of fraude? Dat is juridisch niet zonder meer vast te stellen. Wel kunnen bepaalde onderdelen van de acquisitie als misleidend worden ervaren. Vooral het suggereren dat er eerder akkoord is gegeven op een betaalde basisvermelding, terwijl dit niet het geval is, vormt een belangrijk aandachtspunt.
Wees daarom alert wanneer je wordt gebeld door een onbekend telefoonnummer, zeker wanneer het gesprek gaat over een vermelding in een gids of op een website. Ga nooit zomaar akkoord met een aanbod en zeg niet automatisch ‘ja’ wanneer onduidelijk is waar je precies mee instemt.